Van rode naar blauwe golf: welke kiezers in de VS maakten het verschil?

vandaag, 19:00

De tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten hebben geleid tot een opvallende verschuiving van Republikeins rood naar Democratisch blauw. Republikeinen verloren de macht in staten waar zij decennia lang de senator leverden. Uit onvrede over het beleid van president Trump keerden velen hem de rug toe, is daarbij de uitleg. Wie zijn deze mensen?

Uit voorlopige analyses blijkt dat kiezers van elke leeftijd, etniciteit, geslacht en opleidingsniveau van de Republikeinse partij naar de Democratische partij zijn overgestapt.

De grootste veranderingen zijn te zien onder jonge kiezers, mannelijke kiezers, Latino-kiezers en mensen met de middelbare school als hoogste opleidingsniveau. Dat zijn allemaal groepen die twee jaar geleden, tijdens de presidentsverkiezingen, nog massaal op Trump stemden.

Hieronder is te zien hoe de stem van verschillende kiezersgroepen voor het Huis van Afgevaardigden veranderde:

Bij de presidentsverkiezingen eind 2024 stemde meer dan de helft van de jonge mannen op Trump. Hij wist de groep voor zich te winnen door campagne te voeren als 'zakenman', te hameren op het verbeteren van de economie en een bepaald beeld van mannelijkheid te presenteren.

Amerikaanse mannen schoven deze week ten opzichte van de laatste presidentsverkiezingen meer naar de Democraten op dan vrouwelijke kiezers, met 18 procentpunten tegenover 13 procentpunten.

Het grote onderscheid werd gemaakt door de jonge kiezer, tussen de 18 en 30 jaar oud, blijkt uit een voorlopige analyse van The New York Times. Van de jonge mannen maakte 38 procentpunt deze week de omslag naar de Democraten; bij jonge vrouwen ging het om een verschuiving van 28 procentpunt.

In een recente peiling bleek dat inmiddels zeven op de tien jonge mannen vinden dat Trump het niet goed doet. Zij vinden voornamelijk levenskosten en dieselprijzen te hoog en zijn ontevreden over de oorlog in Iran.

Latino's massaal geswitcht

Een van de grootste verschuivingen vond plaats onder Latino-kiezers. Bij de afgelopen presidentsverkiezingen wist Trump maar liefst de helft van alle Latino-stemmen voor zich te winnen, onder meer door zijn beloftes over het verbeteren van de economie en het aanpakken van inflatie. Dat was een belangrijk thema voor Latino's, van wie vier op de vijf deel uitmaakt van de werkende klasse.

De populariteit van de president onder Latino's is echter flink gedaald: aan het begin van Trumps presidentstermijn was 93 procent nog positief over zijn functioneren. Dat percentage is nu nog maar 57 procent. "We voelen ons verraden", zei een Latino-kiezer eerder tegen de NOS.

Niet alleen stegen de levenskosten, ook Trumps immigratiebeleid schrok veel Latino-kiezers af. Uit een onderzoek van Pew Research Center bleek dat ongeveer de helft van de Latino's in de VS zich zorgen maakte dat zijzelf of iemand in hun naaste omgeving gedeporteerd zouden kunnen worden door Trumps grillige immigratiedienst ICE.

Wat mogen ICE-agenten? Nieuwsuur zocht het eerder dit jaar uit:

In een staat als Texas, waar ruim 40 procent van de kiezers een Latino-afkomst heeft, was dat goed te zien. Latino's stapten met 42 procentpunten over naar de Democraten.

Landelijk was de verschuiving ook goed te zien onder jonge Latino-mannen, zij verschoven met 47 procentpunten naar de Democraten ten opzichte van de vorige verkiezingen.

Geen vervolgopleiding

Een andere belangrijke kiezersgroep voor de Republikeinse partij en president Trump is de witte kiezer zonder vervolgopleiding. In landbouwstaten zoals Kansas en Ohio vormt die groep de meerderheid van het electoraat. Ook deze groep maakte een opvallende ruk naar de Democraten.

Onder meer boeren in die landbouwstaten waren ontevreden over importheffingen en hoge dieselprijzen, waarvoor zij Trump verantwoordelijk houden. Doordat de kunstmest duurder is en hun landbouwmachines grotendeels op diesel draaien, voelen deze kiezers Trumps beleid rond bijvoorbeeld Iran direct in de portemonnee.

Democraten meer gemotiveerd

Hoewel er nog geen exacte opkomstcijfers zijn, ligt de opkomst bij de tussentijdse verkiezingen doorgaans lager dan bij de presidentiële verkiezingen. Eind 2024 stemden zo'n 154 miljoen mensen voor een nieuwe president, tijdens de vorige midterms waren dat er 112 miljoen.

Uit voorlopige analyses blijkt dat Democraten bij deze verkiezingen meer gemotiveerd om naar de stembus te gaan. Een deel van de voormalige Trump-stemmers zal thuisgebleven zijn.

Hoewel de verschuivingen dus groot zijn, betekent het niet dat alle voormalige Trump-stemmers naar de Democratische partij zijn overgestapt. De partij is zelfs zeer impopulair: slechts 28 procent van de kiezers zegt tevreden te zijn met de Democraten.

Voor velen waren deze tussentijdse verkiezingen vooral een stem tegen president Trump. De vraag is nu of de Democraten dat geluid kunnen omzetten in blijvende politieke steun.