El Salvador stuurt militairen naar Haïti, maar missies hebben nog weinig effect

vandaag, 22:45

El Salvador, tien jaar geleden nog een van de gevaarlijkste landen ter wereld, gaat zo'n duizend militairen naar Haïti sturen. Aanleiding is de vermissing van vier Salvadoraanse leden van een veiligheidsmissie, die tien dagen geleden aan de rand van hoofdstad Port-au-Prince in een hinderlaag liepen.

Veel is onduidelijk over de militaire operatie, die eerder deze week door de Salvadoraanse president Nayib Bukele werd aangekondigd. Zo is onduidelijk hoe lang de militairen zullen blijven, wie bevel voert over de operatie en of er nog meer Salvadoraanse militairen naar het door geweld verscheurde land gestuurd zullen worden.

Wat er precies met de vier Salvadoranen is gebeurd, blijft een mysterie. Hun pantservoertuig werd geraakt met explosieven toen ze op weg waren naar hun militaire basis, waarna het viertal wegrende van het brandende voertuig. Of ze vast worden gehouden door een bende is niet bekend. Eerder werd gemeld dat hun lichamen waren gevonden, maar dat was volgens Bukele niet het geval.

Bendes bestrijden

De vermissing van de vier Salvadoranen is een nieuwe deuk in het imago van de zogenoemde 'Gang Suppression Force' (GSF), waarvan het mandaat eind september door de VN-veiligheidsraad nog werd verlengd tot maart 2027. De eenheid, in het leven geroepen om bendes te bestrijden, heeft sinds haar aankomst in april nog weinig kunnen uitrichten in Haïti.

Dat heeft onder meer te maken met de geringe grootte van de missie. Slechts zo'n 2.000 militairen, afkomstig uit Tsjaad, Sri Lanka, Mongolië, Guatemala, Jamaica en dus El Salvador, vechten mee in de GSF. Oorspronkelijk zouden 5.500 mensen meedoen aan de veiligheidsmacht, maar omdat de GSF geen officiële VN-vredesmacht is, is de missie afhankelijk van wat landen vrijwillig afstaan aan personeel en materieel. Tot op heden is dat veel te weinig.

Daar komt bij dat de tegenstand van de bendes in Haïti, die zeker 80 procent van het land controleren, toeneemt. "Bendes zijn de 'Gang Suppression Force' aan het uittesten", zei Jack Christofides, vertegenwoordiger van de eenheid, maandag tegen de VN-Veiligheidsraad. In diezelfde vergadering zei de hoogste VN-vertegenwoordiger in Haïti dat de bendes hun tactieken steeds meer aanpassen.

Naast de GSF zijn ook particuliere militaire bedrijven actief in Haïti. Het meest prominent is het bedrijf van Blackwater-oprichter Erik Prince, die een overeenkomst heeft met de Haïtiaanse regering en samenwerkt met de nationale politie. Zij zetten met name drones in tegen bendes, een methode die wordt bekritiseerd door mensenrechtenorganisaties vanwege het risico op burgerslachtoffers.

Uitgestelde verkiezingen

Eerder deze maand besloot de Haïtiaanse regering de presidents- en parlementsverkiezingen, die stonden gepland voor 13 december, voor onbepaalde tijd uit te stellen. Het zouden de eerste verkiezingen in het land sinds 2016 zijn, maar het is in de hoofdstad Port-au-Prince en op het platteland te gevaarlijk om een veilige stembusgang te kunnen organiseren.

Vooral op het platteland is het aantal aanvallen door bendes toegenomen. Zo kwamen eind augustus in het zuidoosten van Haïti zo'n 50 mensen om het leven bij een aanval door een bende. Artsen Zonder Grenzen waarschuwt deze week echter ook voor een toename van geweld in de dichtbevolkte wijken in Port-au-Prince.

De organisatie meldt dat ze mobiele klinieken en de distributie van gezuiverd drinkwater in getroffen wijken heeft moeten stilleggen, en dat lokale medewerkers zijn gedwongen hun huis te verlaten en elders onderdak te zoeken. Verder schrijft Artsen Zonder Grenzen dat de komst van extra internationale troepen mogelijk juist voor een verdere escalatie van geweld zal zorgen, waardoor mogelijk nog meer mensen op de vlucht zullen slaan.

Volgens de laatste cijfers van de VN zijn al 1,5 miljoen mensen ontheemd geraakt door het geweld in Haïti, dat in de afgelopen vijf jaar aan ruim 22.000 mensen het leven heeft gekost. Gewapende bendes terroriseren grote delen van het land, onder meer met ontvoeringen voor losgeld en seksueel geweld. Duizenden scholen zijn al jaren gesloten en op meerdere plekken zijn grootschalige uitbraken van cholera gemeld.

Dat ondanks de aanwezigheid van internationale veiligheidsmissies het bendegeweld juist toeneemt en zich lijkt te verspreiden, met voorlopig geen uitzicht op nieuwe verkiezingen, maakt de situatie in Haïti nog uitzichtlozer. Of duizend Salvadoraanse militairen daar verandering in weten te brengen, blijft zeer de vraag.