Frustratie bij linkse oppositie om draai D66 over belastingaanslag Oranjes

vandaag, 20:28

Dat premier Rob Jetten niet van plan is om de leden van het Koninklijk Huis belasting te laten betalen, zorgt voor frustratie bij de linkse oppositie. Zij wijzen erop dat D66 zelf twee jaar geleden nog een soortgelijk plan indiende.

Die motie van D66-Kamerlid Joost Sneller kreeg in 2024 een ruime meerderheid, maar toenmalig premier Mark Rutte en zijn opvolger Dick Schoof legden de motie naast zich neer. D66-leider Jetten doet dat nu ook met een soortgelijke motie van Pro-Kamerlid Laura Bromet.

Hetzelfde geldt voor een aangenomen motie van SP-Kamerlid Sandra Beckerman om het koningshuis transparanter te laten zijn over de uitgaven. Jetten noemt dat plan "feitelijk onuitvoerbaar".

Pro en SP begrijpen niets van het standpunt van de premier. "D66 was elk jaar boos dat de moties niet zijn uitgevoerd. Nu heeft de partij de unieke kans om na te denken over de toekomst van het koningshuis", zegt Beckerman. "Je zou denken dat je die kans dan ook aangrijpt?"

'Onvruchtbare dynamiek'

In de Tweede Kamer wordt al ruim tien jaar gediscussieerd over de belastingvrijstellingen van de Oranjes. In 2024 was er voor het eerst in de parlementaire geschiedenis een twee derde meerderheid voor het D66-plan om de koning belasting te laten betalen over zijn inkomen. Die meerderheid is nodig, omdat het om een grondwetswijziging gaat.

Maar Jetten is dus niet meer voor dit plan te porren. Hij noemt de jaarlijks terugkerende discussie nu een "onvruchtbare dynamiek", omdat elke keer weer "de bekende standpunten langskomen". De premier zet daarom in op een breder onderzoek naar "een toekomstbestendig koningshuis". Hij sprak af met Pro-Kamerlid Bromet om dan met concrete voorstellen te komen.

Koning van de reservebank

Meerdere partijen prijzen tijdens het begrotingsdebat de rol van het koningshuis. "Het is niet goedkoop, maar tegelijkertijd van onschatbare waarde voor ons land", zegt bijvoorbeeld JA21-fractievoorzitter Joost Eerdmans. "De koning brengt verbinding, neutraliteit en stabiliteit en is van directe waarde van de handelsbelangen."

Ook CDA-Kamerlid Tijs van den Brink vindt dat er "alle reden is om blij te zijn met het koningshuis". Hij kreeg van premier Jetten de toezegging dat de voorstellen niet zullen leiden tot een ceremonieel koningschap.

Een groot aantal partijen ziet juist een grotere rol voor de koning in de toekomst. Sinds 2017 zit de koning tijdens de formaties op de tribune, maar VVD, CDA, BBB, ChristenUnie en SGP willen dat terugdraaien. Dat zou betekenen dat de koning na de verkiezingen weer de eerste verkenner aanstelt.

De afgelopen formaties verliepen verre van vlekkeloos en de partijen hopen dat met deze stap te doorbreken. "In de politiek van de afgelopen jaren is er sprake van versplintering en verdeeldheid", zegt VVD-Kamerlid Renate den Hollander. "Continuïteit bevindt zich in de koning als staatshoofd, die boven de partijen staat en zich positioneert tussen de mensen."

Het is nog onduidelijk of er een meerderheid voor dit plan is. Daarover wordt later gestemd.

Podcast De Monarchie

Meer over de Oranjes hoor je in de nieuwe aflevering van NOS-podcast De Monarchie via NPO Luister en alle andere podcastapps.