Hertekenen kiesdistricten lijkt Republikeinen niet te helpen bij verkiezingen

vandaag, 16:36

De Republikeinse partij van de Amerikaanse president Trump probeerde in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen de grenzen van de kiesdistricten te veranderen om zo haar meerderheid in het Huis van Afgevaardigden te behouden. Met nog een week te gaan tot de midterm elections lijkt deze gerrymandering, zoals het hertekenen van kiesdisctricten om politiek voordeel te halen wordt genoemd, te mislukken.

Door een herindeling van 15 kiesdistricten in Texas, Florida en een handjevol andere staten probeerden de Republikeinen de Congresverkiezingen naar hun hand te zetten. Toch bestaat er een goede kans dat de zetels in tien van die districten in handen vallen van hun tegenstanders, de Democraten. Dat zeggen analisten op basis van de meest recente peilingen.

Verwacht stemgedrag

Als die voorspelling op 3 november uitkomt, dan komt het te boek te staan als een fiasco van Trump. Hij begon al vorig jaar zomer aan te dringen op een herindeling van de kiesdistricten waar progressieve kiezers in de meerderheid waren. Door die progressieve districten op te delen en te samen te voegen met aangrenzende, conservatievere gebieden, ontstonden nieuwe kiesdistricten waar de Republikeinen in het voordeel zouden zijn.

Deze methode heet "gerrymandering". Kijk hier naar hoe dat werkt:

In de nieuw getekende kiesdistricten leken de Republikeinen verzekerd van winst bij de tussentijdse verkiezingen volgende week. Daar ging de partij vanuit op basis van het stemgedrag tijdens de presidentsverkiezingen van 2024.

Theoretisch zou Trump in de meeste nieuwe, door gerrymandering gevormde kiesdistricten met een verschil van 10 procent van de stemmen winnen. En dus was het idee: als Trump daar zou winnen, dan zouden de Republikeinse kandidaten voor het Congres ook moeten zegevieren.

Populariteit gekelderd

Maar toen gebeurden een paar dingen waardoor het beeld kantelde. Ten eerste is de populariteit van Trump na maart dit jaar gekelderd nadat hij nieuwe handelstarieven invoerde, dieper sneed in overheidssubsidies voor Amerikanen met lagere inkomens en de oorlog met Iran begon.

Ook speelt mee dat een tegenbeweging ontstond na het Republikeinse gerrymandering. Zo creëerde de Democratische gouverneur van Californië in zijn staat nieuwe kiesdistricten met een overweldigende progressieve meerderheid. Dat deed een deel van het mogelijke voordeel van de Republikeinen voor de komende midterms teniet.

Daarnaast verwacht de Democratische partij veel potentiële kiezers naar de stembus te trekken met het argument dat de Republikeinen ondemocratisch en manipulatief bezig zijn.

Miljoenen voor campagnespotjes

De Republikeinen en hun donoren zijn duidelijk niet gerust op de goede afloop. In de felbevochten districten die door gerrymandering zijn gevormd, geven ze ongekend grote bedragen uit om steeds meer politieke reclamespotjes te kopen.

In district 1 van North Carolina, waar de Republikeinen begin dit jaar nog uitgingen van een makkelijke zege, hebben ze sinds september 20 miljoen dollar aan spotjes gekocht in de hoop alsnog de zetel te winnen. In de 15 door henzelf nieuw getekende districten hebben ze hals over kop 150 miljoen dollar reclamegeld gespendeerd om hun haperende strategie te redden.

Het is niet zo dat de Democraten verzekerd zijn van de winst in het Huis van Afgevaardigden. Ook als de door Trump aangezwengelde gerrymandering mislukt, is het nog altijd mogelijk dat de Republikeinen in andere districten voor een stunt zorgen. En in de Senaat is het helemaal geen gelopen race. De peilingen zeggen nu eenmaal niet alles.

Normvervaging

Gerrymandering is niet nieuw, en ook zeker niet exclusief een methode van één van de partijen. Al in de 19de eeuw maakten Republikeinen en Democraten er gebruik van.

Toch zijn er een paar dingen veranderd de laatste jaren. Een daarvan is de timing. Normaal gesproken gebeurde het altijd meteen na een volkstelling. In de VS is er elk tien jaar een volkstelling, en de uitkomsten zijn snel na het begin van het nieuwe decennium beschikbaar. Dat is voor het Congres relevant, want het aantal inwoners van een staat bepaalt het aantal zetels in het Huis van Afgevaardigden.

Wat Trump nu gedaan heeft is op een heel ander moment, midden in een decennium, een kiesdistrictherindeling eisen. Dat wekt meer de indruk van manipulatie en van een duidelijke poging tot machtsbehoud. Die indruk wordt versterkt doordat het Hooggerechtshof in april dit jaar een belangrijke burgerrechtenwet heft afgezwakt, waardoor kiezers gerrymandering niet meer juridisch kunnen aanvechten als zij zich op basis van huidskleur benadeeld achten.