Minimumbelasting levert schatkist in één jaar tijd bijna een half miljard op

vandaag, 15:32

Multinationals hebben 449 miljoen euro aan minimumbelasting betaald over het jaar 2024, toen Nederland die nieuwe belasting invoerde. Dat staat in een antwoord van staatssecretaris Eerenberg van Financiën op Kamervragen. Bij de invoering van de minimumbelasting was de verwachting dat die Nederland uiteindelijk jaarlijks zo'n 466 miljoen zal opleveren.

Meer dan 140 landen wereldwijd hebben een paar jaar geleden afgesproken dat als multinationals in een bepaald land minder dan 15 procent belasting betalen over hun winst, dat land extra belasting mag heffen om wel tot die 15 procent te komen. Zo willen ze ervoor zorgen dat grote bedrijven minder belasting kunnen ontwijken.

Heeft een onderneming bijvoorbeeld een moederbedrijf in Nederland en een dochterbedrijf op de Bahama's en betaalt het daar maar 10 procent winstbelasting, dan mag Nederland die 5 procent alsnog innen. De regel geldt alleen voor grote bedrijven met een wereldwijde omzet van 750 miljoen euro of meer.

Bedrag kan nog veranderen

Tot nu toe hebben zo'n 200 multinationals in Nederland in totaal 449 miljoen aan minimumbelasting betaald over 2024. In principe hadden bedrijven tot eind augustus dit jaar de tijd om aangifte te doen en te betalen. Maar vanwege technische problemen bij de Belastingdienst is dat verlengd tot eind deze maand. Het bedrag kan dus nog stijgen.

Daar staat tegenover dat bedrijven ook nog bezwaar kunnen indienen, waardoor het bedrag weer kan dalen. Volgens staatssecretaris Eerenberg zijn er al enkele bezwaren ingediend.

Hoeveel de bedrijven over 2025 moeten betalen is nog onduidelijk. Want ze hebben daarvoor nog lang de tijd, tot eind mei 2027.

Ook in Nederland 'te weinig'

Opvallend is dat zo'n 129 miljoen van de 449 miljoen euro moest worden betaald omdat bedrijven in Nederland zelf 'te weinig' winstbelasting betaalden. Nederland heeft een winstbelasting van 19 procent over de eerste 200.000 euro en 25,8 procent over alles daarboven. Hoger dus dan dat minimum van 15 procent.

Maar er zijn speciale regelingen waardoor bedrijven toch onder de 15 procent uit kunnen komen. Zoals de zogeheten innovatiebox. Voor alle winst die een bedrijf maakt met innovatieve activiteiten betaalt het maar 9 procent winstbelasting. Het bedrijf moet dan wel een 'stempel' van de overheid krijgen dat bepaalt dat de activiteit echt innovatief is.

En voor de zeescheepvaart is er de zogeheten tonnageregeling. Rederijen betalen daarbij geen belasting over hun daadwerkelijke winst, maar over het netto laadvermogen van hun schepen. Ook daardoor kan de winstbelasting onder de 15 procent uitkomen.

Volgens staatssecretaris Eerenberg is die binnenlandse bijheffing "slechts van toepassing op een heel beperkt aantal belastingplichtigen en de bijheffingen zijn over het algemeen beperkt in omvang".

Meer landen volgen

Hoe de inkomsten van de minimumbelasting zich de komende jaren zullen ontwikkelen is nog afwachten. In 2024 hadden sommige landen die van plan waren de ondergrens te hanteren, deze regels nog niet ingevoerd.

Daardoor kon Nederland relatief vaak geld innen, omdat er in andere landen nog niet minstens 15 procent werd geïnd. Het kabinet verwacht daarom dat de opbrengst op termijn lager wordt, omdat in sommige landen de minimumbelasting pas per 2025 of later ingaat.

Daar staat tegenover dat bedrijven naar verwachting hun winsten vaker in Nederland gaan boeken. Want het belastingvoordeel door de kunstmatige verschuiving van winst naar een land met lage belasting wordt immers kleiner voor bedrijven. Daardoor kan de hoeveelheid gewone winstbelasting in Nederland gaan stijgen.

Uitzondering VS

Dan zijn er nog de Verenigde Staten. Onder druk van president Trump is er een uitzondering gekomen voor multinationals met een hoofdkantoor in de VS. Daardoor wordt het voor andere landen moeilijker om die per 2026 nog een extra minimumbelasting op te leggen.

Over 2024 inde Nederland nog 120 miljoen euro over multinationals met een Amerikaans moederbedrijf. Hoeveel daarvan overblijft door de uitzondering voor de VS moet nog blijken.

Al met al is nog moeilijk te zeggen hoeveel de Nederlandse schatkist de komende jaren zal profiteren van de minimumbelasting. Maar bij deze belasting gaat het er niet alleen om dat bedrijven in Nederland meer belasting gaan betalen, maar dat ze dat wereldwijd gaan doen en landen zo ook minder met elkaar concurreren op lage belastingen.

Volgens de laatste schattingen zal de minimumbelasting wereldwijd jaarlijks tussen de 70 en 98 miljard euro opleveren.