Kiezen Brazilianen toch voor Lula of breiden de Bolsonaro's hun macht verder uit?

vandaag, 10:45

De tweede en beslissende verkiezingsronde vandaag in Brazilië is een spannende strijd tussen de zittende linkse president Lula da Silva (80) en de radicaal-rechtse kandidaat Flávio Bolsonaro (45), zoon van de veroordeelde ex-president Jair Bolsonaro. Maar wie na vandaag de nieuwe president van Brazilië ook wordt, de macht van de familie Bolsonaro is al fors toegenomen.

Na de eerste verkiezingsronde, drie weken geleden, won niet alleen Bolsonaro's radicaal rechtse Partido Liberal ( PL) flink in het Nationaal Congres, ook verschillende familieleden wonnen persoonlijk zetels.

De echtgenote van ex-president Bolsonaro, Michelle, kreeg een plek in de Senaat. Ook Bolsonaro's zoon Carlos veroverde daar een zetel. De jongste zoon van de ex-president, Jair Renan, won in het Huis van Afgevaardigden. En ook de jongere broer van Jair Bolsonaro, Renato, won daar een zetel. Wat betekent dit als er zoveel macht bij één familie ligt?

Militaire dictatuur

Oud-journalist Ricardo Moraes (74) maakte van dichtbij de repressie mee die heerste tijdens de militaire dictatuur in Brazilië, die van 1964 tot 1985 duurde. "Er was geen vrijheid in die tijd. De militairen hadden in mijn studententijd alle macht en ze hadden onze universiteit omsingeld. Ze wilden de studenten arresteren omdat we demonstreerden. We wilden vrije verkiezingen en een terugkeer naar de democratie. Ik ben toen gevlucht en een tijdje ondergedoken", vertelt hij.

Met het vooruitzicht van een mogelijk winst van Flávio Bolsonaro en de stevige politieke macht van zijn familie maakt hij zich zorgen over de democratie in zijn land. Bolsonaro heeft aangekondigd dat hij zijn vader, ex-president Jair Bolsonaro, gratie geeft als hij wint.

Ook wil hij de grondwet wijzigen en hervormingen doorvoeren binnen het Hooggerechtshof. "Daarom moet Lula winnen, want het is gevaarlijk als deze familie zo machtig wordt, ze kunnen alles in Brazilië kapotmaken", zegt Vinicius Portella, de 25-jarige zoon van Ricardo Moraes.

Elektrische schokken

Hij groeide op met de verhalen en foto's van zijn vader uit de tijd van de dictatuur. Na zijn studie werd Ricardo Moraes journalist en werkte hij bij Braziliaanse kranten. Er heerste perscensuur en uiteindelijk werd hij opgepakt door het leger en tien dagen lang gemarteld.

"Ik weet nog hoe ik met geweld werd binnengebracht in een van de martelcentra van de militairen. Ik werd op een stoel gezet, de zogeheten drakenstoel. Een houten stoel, maar de zitting was bekleed met metalen platen. Ik kreeg elektrische schokken. Een ondraaglijke pijn door mijn hele lichaam", zegt Moraes.

Het zijn de ervaringen van zijn vader waardoor zoon Vinicius zich al van jongs af aan bewust is geworden van de waarde van de democratie. Die stond in Brazilië vier jaar geleden opnieuw op het spel, na de verkiezingen van 2022.

Bestorming overheidsgebouwen

Bolsonaro verloor toen op het nippertje van de huidige president Lula da Silva, maar weigerde zijn verlies te erkennen. Samen met een aantal hoge officieren plande hij een staatgreep, die uiteindelijk op het laatste moment werd afgeblazen, zo ontdekte de Federale Politie in een diepgaand onderzoek.

Aanhangers van Bolsonaro bestormden vervolgens overheidsgebouwen in de hoofdstad Brasilia en richtten vernielingen aan bij onder meer het Hooggerechtshof. Ze kregen hiervoor zware straffen. Bolsonaro zelf werd uiteindelijk veroordeeld tot een gevangenisstraf van 27 jaar, die hij om gezondheidsredenen in huisarrest uitzit.

Veel op het spel

Dat president Lula da Silva de eerste ronde verloor, was voor Vinicius een schok. In alle peilingen liep Lula juist voor op Flávio Bolsonaro. "Maar we zijn nu wakker geschud, want er staat veel op het spel. Jongeren voeren massaal campagne. We praten in groepjes van vijf of zes personen met mensen op straat die nog twijfelen op wie ze moeten stemmen. Hopelijk lukt het om hen op Lula te laten stemmen", zegt hij.

Of dat lukt is nog maar de vraag. Hoewel Lula de laatste dagen in de peilingen steeg, lijkt Bolsonaro nog altijd de favoriet van veel Brazilianen. Zij hebben hun hoop juist op de Bolsonaro's gezet en willen af van Lula en de Arbeiderspartij.

De uitslag van de Braziliaanse verkiezingen wordt waarschijnlijk rond 23.00 uur (Nederlandse tijd) bekend.