Economen twijfelen aan effecten Amerikaanse sancties op Iran

vandaag, 16:44

Het plan van de Verenigde Staten om Iran economisch te isoleren lijkt een "wanhoopsdaad", zegt VS-deskundige Philip Marey van Rabobank. Gisteravond presenteerde de Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent de uitbreiding van sancties tegen Iran als 'economische D-day'.

En het blijft niet bij het economisch verstoten van Iran. Bessent dreigt ook met maatregelen tegen andere landen, bedrijven en personen die zakendoen met Teheran. Ook die kunnen gestraft worden.

Economische sancties waar Bessent mee dreigt:

Landen, personen en bedrijven die met Iran handelen moeten volgens de Trump-regering kiezen. Wie bijvoorbeeld Iraanse olie vervoert, financiële transacties mogelijk maakt of Iraanse vliegtuigen en schepen toelaat, riskeert zelf economische isolatie.

"Als je kijkt naar het verloop en de volgorde van de sancties, dan hadden de economische maatregelen ook eerder aangekondigd kunnen worden", zegt Marey. Volgens de econoom kan deze volgende stap in de oorlog de indruk geven aan zowel tegenstanders als aan bondgenoten van de VS dat het land handelt vanuit zwakte. Tot dusver is het conflict militair ook nog niet opgelost.

"Bessent probeerde het plan zo indrukwekkend mogelijk te presenteren", zegt Marey. Maar hij denkt dat er twijfels zijn over hoe krachtig dit is. Vooral omdat het erop lijkt dat een land als China wordt ontzien. Daardoor is het plan volgens hem niet waterdicht.

Ook Rabo-collega Elwin de Groot, hoofd macrostrategie, heeft twijfels of de sancties wel indruk gaan maken. "Ze zijn vooral gericht om andere landen af te schrikken".

Terugslaan

China heeft veel handelsrelaties en is een van de grootste handelspartners van Iran. Maar toch is de VS voorzichtig om China hard aan te pakken, omdat het land in de handelsoorlog al heeft laten zien dat het durft terug te slaan. En ook vandaag heeft Peking de VS gewaarschuwd dat het zal vergelden als Chinese bedrijven worden opgenomen in de nieuwe sancties van de regering-Trump.

"Amerika vergeet dat het Rusland en China niet aan zijn zijde heeft", zegt Jean Yves Ndzana Ndzana, onderzoeker Internationale Betrekkingen aan de Universiteit Leiden. "Bovendien onderhoudt Iran aanzienlijke economische banden met regionale partners zoals Turkije en Pakistan, wat de effectiviteit van Amerikaanse economische dwang ondermijnt."

Stank voor dank

Volgens Marey hebben de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en Saudi-Arabië geprobeerd om een goede relatie met Iran aan te houden. "Maar zij hebben stank voor dank gekregen", zegt hij. De VS wil de Golfstaten losweken van Iran. "Maar Amerika heeft beide landen niet kunnen beschermen tegen de bombardementen en daardoor verkeren ze in een kwetsbare positie."

Voor Iran zijn sancties niet nieuw. "Het land is enorm gespecialiseerd in het omzeilen daarvan, onder meer via Rusland, Noord-Korea en China", zegt Michel Don Michaloliákos van het Haagsch Instituut voor Geopolitiek (HIG). Al die landen zullen elkaar daarbij ook proberen te helpen, voegt hij nog toe.

Hij betwijfelt of de aangekondigde sancties ook zullen leiden tot de ineenstorting van het regime, omdat een economische crisis dat niet hoeft te betekenen.

Ondertussen zijn de gevolgen voor de Iraanse bevolking wel groot, ziet Don Michaloliákos. "De Iraanse economie zit al een tijdlang in een soort vrije val; de inflatie is hoog, er is schaarste aan allerlei belangrijke levensmiddelen, van medicijnen tot voedsel en water."

Strategische reserves

De grote economische effecten voor Europa vallen nu nog wel mee, maar volgens ING-econoom Rico Luman is het afwachten, want het conflict is een tikkende tijdbom.

"We gaan pas veel grotere effecten zien als we de bodem gaan zien van de strategische reserves van olie en gas. China heeft daar veel van, maar boort ze nu aan. De VS maakt daar nu ook gebruik van."

In het extreemste geval kan de VS overgaan tot het afkoppelen van landen van het dollarsysteem. Dan is handel bijna tot niet meer mogelijk, maar volgens Marey is de vraag of het land zo ver zal gaan.