Amnesty hekelt 'onmenselijk' politiegeweld tegen Indiase Kakkerlak-betogers

vandaag, 16:25

Traangas, hagel, wapenstokken, stroomstootwapens, rubberen kogels en vuurwapens. De Indiase politie greep eind vorige maand keihard in bij de anti-overheidsprotesten van de Kakkerlakken-beweging. Dat gebeurde met "dodelijk, onmenselijk en onwettig" geweld, oordeelt Amnesty International op basis van verzamelde getuigenverklaringen, foto's en video's.

Een maand geleden bereikten wekenlange demonstraties, sit-ins en hongerstakingen een kookpunt toen de politie in hoofdstad New Delhi een protest met duizenden aanhangers van de jonge beweging neersloeg. Zij waren op weg naar het parlement om op de eerste dag van het parlementaire jaar aandacht te vragen voor het examenfraudeschandaal (zie kader).

Om demonstranten op afstand te houden van het parlementsgebouw zette de politie wapenstokken en traangas in. Tientallen mensen raakten gewond en ook werd de leider van de Kakkerlakken-beweging, Abhijeet Dipke, opgepakt. Na de gewelddadigheden sprak Amnesty al van een "aantasting van de mensenrechten".

Wat is de Kakkerlakken-beweging?

De Kakkerlakken-beweging is een prominente partij in de aanhoudende golf van publieke onvrede over de regering van de Indiase premier Modi. De acties begonnen met de roep om onderwijshervormingen na een groot examenfraudeschandaal.

Indirect kostte dat schandaal de levens van meer dan twintig studenten die door psychische druk suïcide pleegden. Dagenlang gingen daarom duizenden studenten de straat op om het vertrek te eisen van de minister van Onderwijs. Die bewindspersoon is inmiddels afgetreden.

De protestbeweging omarmde de naam 'Kakkerlakken' nadat een rechter de aanhangers daarvoor had uitgemaakt. De rechter noemde jongeren zonder opleiding of baan die zich bezighouden met activisme of journalistiek kakkerlakken en parasieten.

Na de protesten verifieerde en analyseerde de Amnesty een reeks video's op echtheid. Op twee van de video's is te zien hoe een agent tijdens de protesten met een hagelgeweer op de menigte schiet. Diezelfde plek is opnieuw te zien in andere video's, met daarin "twee demonstranten met verwondingen die overeenkomen met verwondingen veroorzaakt door hagelpatronen", schrijft Amnesty.

Op camerabeelden van een paar straten verderop zijn eveneens officieren met hagelgeweren te zien. Ook waren er meldingen dat een agenten met rubberen kogels schoten op demonstranten.

Hagelwonden

Amnesty sprak een demonstrant die gewond raakte bij de protesten. Die verklaarde dat de demonstratie aanvankelijk vreedzaam verliep, totdat de politie zwaardere middelen inzette. "De agenten begonnen, zonder enige waarschuwing, met hagelgeweren te schieten".

De demonstrant rende de andere kant op en werd in de rug geraakt. "Ik had zo'n 25 tot 30 wonden en ben meteen naar het ziekenhuis gegaan. De artsen bevestigden dat het hagelwonden waren. Gelukkig zijn mijn botten gespaard gebleven, maar mijn lichaam is ernstig verminkt."

Correspondent Zuid-Azië Devi Boerema:

"De Indiase overheid gebruikt kogels gevuld met honderden kleine rubberen of ijzeren balletjes sinds 2010 in de regio Kashmir. Speciale eenheden schieten met deze kogels op jongeren die uit protest tegen de Indiase overheid stenen gooien. Het is bedoeld om grote groepen demonstranten uit elkaar te drijven.

Mensenrechtenorganisaties roepen al jaren om een verbod op deze wapens, omdat agenten de wapens niet gericht genoeg kunnen inzetten en de schade te groot is. In Kashmir zijn inmiddels duizenden jongeren die zwaar oogletsel hebben opgelopen door deze wapens. 'Dode ogen' is lokaal de term voor wie door de kleine balletjes geheel of gedeeltelijk blind is geworden.

Op de protestdag van 20 juli in New Delhi hebben de Indiase autoriteiten voor het eerst buiten Kashmir met dit soort kogels op demonstranten geschoten. Daarmee heeft de Indiase regering volgens mensenrechtenorganisaties een lijn overschreden."

Amnesty vond meer bewijs van buitensporig geweld. Op een video is te zien hoe een traangasgranaat bij een groepje demonstranten landt en ontploft. Dat is in strijd met regelgeving van de Verenigde Naties, waarin staat dat traangasgranaten niet direct op personen mogen worden afgevuurd.

Traangas mag alleen worden ingezet als er sprake is van ernstig geweld vanuit de demonstranten. Los van een aantal incidenten waarbij demonstranten stenen gooiden, was daarvan geen sprake.

Lange wapenstokken

Ook sloeg de politie veelvuldig in op vreedzame demonstranten met zogeheten lathis: lange, flexibele wapenstokken. Amnesty zag beelden waarop mensen, die al op de grond lagen, willekeurig en herhaaldelijk werden geslagen. De VN bestempelt het gebruik van de stokken als wreed en onmenselijk.

De politie wimpelde de berichten over het gebruikte geweld meteen af als nepnieuws en zei juridische stappen te ondernemen tegen iedereen die "geruchten verspreidt". De politie ontkende buitensporig geweld te hebben gebruikt en omschreef het optreden als "professioneel".