KNMI verwacht recordwarme nacht: 'Je lichaam kan niet goed herstellen'

vandaag, 04:38

Je zult het zwetend in bed vast gemerkt hebben: niet alleen de dagen zijn heet, ook de nachten. Mogelijk wordt aankomende nacht zelfs de warmste die ooit is gemeten.

Het KNMI verwacht dat het kwik in het Limburgse Beek niet onder de 25 graden Celsius zakt. Nu staat het record nog op 24,4 graden, gemeten in Deelen in Gelderland op 27 juli 2018.

De combinatie van aanhoudende hitte overdag met nachten die beperkt afkoelen is extra zwaar, zeggen experts. Mensen raken vermoeid en kunnen zich ook overdag minder goed weren tegen de hitte.

Sinds het KNMI in 1901 begon te meten, zijn mensen steeds meer broeikasgassen gaan uitstoten door olie, steenkool en gas te verbranden. Vooral hierdoor stijgen wereldwijd de gemiddelde temperaturen. In Nederland tot dusver zo'n 2 graden.

Dit verandert ook de zomer. Er zijn volgens het KNMI nauwelijks nog koele zomerdagen en juist meer dagen waarop de temperatuur niet onder de 20 graden zakt. Toch blijven die zeldzaam: de vorige eeuw gebeurde dit in De Bilt twee keer. In de huidige eeuw waren er tot dusver acht van deze dagen.

In de praktijk is het in steden zelfs nog een stuk warmer doordat stenen gebouwen zoveel warmte vasthouden. Mensen krijgen daar hun huizen ook niet meer koel.

Warme nachten leiden ertoe dat mensen minder en slechter slapen. "Vanaf het moment dat de temperatuur boven de 18 graden komt, kun je dat al ervaren", zegt Boris Kingma, thermofysioloog bij TNO en de Universiteit van Kopenhagen. Ook de luchtvochtigheid bepaalt hoeveel last we hebben van de hitte.

Aanvankelijk kunnen mensen zich nog aanpassen door bijvoorbeeld met minder dekens te slapen, maar als de temperaturen verder stijgen werkt dat op een gegeven moment niet meer.

"Als je minder goed slaapt, zorgt dat ervoor dat je de volgende dag minder goed in staat bent om met de hitte om te gaan", zegt Kingma. En de slechte nachtrust leidt ook tot vermoeidheid. "Je gaat makkelijker fouten maken of hebt een korter lontje. Vaak kun je daardoor je werk minder goed doen."

Tien hartslagen extra

De combinatie van slechte nachten met warme dagen is extra belastend. Voor het lichaam is het omgaan met hitte al een extra inspanning. "Je hartslag is makkelijk tien slagen hoger en dat kan meer worden", zegt Kingma.

Daar moet je lichaam van bijkomen, en daar krijgt het niet altijd de kans voor. "Slaap is een van de belangrijkste rustmomenten. Met hitte verstoor je dat, zodat je lichaam niet goed kan herstellen."

Dit geldt in bijzonder voor kwetsbare groepen. Dus mensen met hart- en vaatziekten, ouderen, zwangere vrouwen en mensen met diabetes. Voor hen is het extra belangrijk om zich te kunnen herstellen, met een goede nachtrust, of momenten waarbij mensen de kans krijgen koel te worden, bijvoorbeeld in een kamer met airconditioning.

"Voor kwetsbare mensen die door de hitte gezondheidsproblemen krijgen is een airco niet onderhandelbaar", zegt Hannah Pallubinsky, onderzoeker van de Maastricht Universiteit.

Jezelf iets uitdagen

Gezonde mensen adviseert ze om zichzelf "iets meer uit te dagen". Dus niet de hele dag in de airco maar ook af en toe de warmte in. En de airco ook niet veel kouder zetten dan buiten. "Anders kan het lichaam ook niet wennen aan de warmte, het krijgt geen training", zegt Pallubinsky. "En airco's zijn ook energievreters."

Onderzoek laat zien dat mensen zich na enige tijd aanpassen aan de hoge temperaturen. Maar of dat ook geldt voor het slapen is nooit goed wetenschappelijk onderzocht, zegt Pallubinsky. Ze wil dat de komende jaren gaan doen.

Zelf verwacht ze dat mensen uiteindelijk wennen. "In mediterrane landen heersen 's nachts temperaturen rond de 27 graden, of denk aan India. Daar raken mensen ook aan gewend, ze slapen ook."