Netbeheerder Tennet hoeft datacenter niet direct aan te sluiten op overvol stroomnet

vandaag, 16:39

Netbeheerder Tennet hoeft een datacenter niet direct aan te sluiten op het stroomnet. Hoewel Tennet toezeggingen deed, was er nog geen contract getekend. En de veiligheid van het net heeft voorrang boven belangen van individuele klanten, oordeelt de kortgedingrechter in Arnhem.

De rechtszaak illustreert de gevolgen van het overvolle stroomnet. Lange wachttijden en onzekerheid leiden ertoe dat bedrijven niet kunnen uitbreiden en minder snel overschakelen van olie en gas op (groene) stroom.

Ondanks miljardeninvesteringen in hoogspanningsstations en -kabels nemen de problemen niet af. Bedrijven die een aansluiting willen, komen in veel regio's op een wachtlijst. Rond Eindhoven en Utrecht is de situatie zo ernstig dat vanaf 1 juli alle aanvragen moeten wachten.

"Bedrijven zitten steeds vaker knel door netcongestie en willen er alles aan doen om verder te kunnen", laat werkgeversorganisatie VNO-NCW weten. "We verwachten dan ook dat het aantal rechtszaken zal stijgen." De belangenbehartiger maakt zich zorgen over de gevolgen. "Dat raakt natuurlijk het investeringsklimaat in Nederland."

Het Australische bedrijf Goodman vroeg in 2021 een stroomaansluiting aan voor een te bouwen datacenter. Tennet zegde dat toe, en er was een ondertekende offerte en een 'voorloopopdracht'. Daarna raakte het stroomnet vol in de regio Vijfhuizen, tussen Haarlem en Amsterdam. Begin 2026 zette de netbeheerder de aanvraag van Goodman, en andere datacenters, 'op pauze'.

Goodman eiste bij de rechter dat het datacenter eind 2029 stroom krijgt. Als Tennet niet voor 1 juni weer zou beginnen met aansluiten, wilde Goodman dagelijks een half miljoen euro. Maar de rechter wijst erop dat er nog geen contract was getekend. Goodman moest als 'professionele partij' volgens de rechter weten dat het daardoor niet kon uitgaan van een aansluiting op het gewenste moment.

Tegenvaller voor bedrijven

"Het vonnis kan grote gevolgen hebben", zegt Michelle de Rijke, advocaat bij La Gro. Totdat bedrijven een contract tekenen, kunnen ze volgens de rechter geen rechten ontlenen aan toezeggingen. "Alle investeringen die de ontwikkelaar doet tot het ondertekenen zijn voor zijn rekening als hij op een wachtlijst belandt." Aangezien dat jaren duurt, kan het gaan om forse bedragen.

Deze uitkomst zal voor bedrijven een tegenvaller zijn, zegt Jelle Cosijnse, advocaat bij Nysingh. "Ik zie geen duidelijke aanknopingspunten voor grootzakelijke verbruikers om netcapaciteit af te dwingen."

"Netbeheerders lijken in de jurisprudentie steeds meer beschermd", zegt Floris Pels Rijcken, advocaat bij Poelmann van den Broek. Hij vindt dat de rechter makkelijk voorbijgaat aan de rechten van aanvragers.

Zo hebben zij volgens de wet het recht van een netbeheerder een aanbod te krijgen voor een aansluiting. Die bescherming is belangrijk omdat het niet om een gewone markt gaat, benadrukt Pels Rijcken: "Je hebt geen keus, want je kunt niet naar een concurrent. Netbeheerders zijn immers monopolisten, en de wettelijke rechten zouden bescherming moeten bieden."

Ook zijn vakgenoot De Rijke vindt het een strenge benadering dat bedrijven pas bij het tekenen van een contract uit kunnen gaan van een aansluiting, zelfs als er verwachtingen zijn gewekt. "Als onderhandelingspartner kun je niet altijd maar terugkomen op toezeggingen en de energieregelgeving kan dat niet zomaar opzij zetten."

Voor de netbeheerders zal de uitspraak een opluchting zijn. "Als Goodman gelijk had gekregen had je mogelijk een wildgroei aan procedures gekregen", zegt advocaat Cosijnse. "Dan zou de verdeling van netcapaciteit in toenemende mate afhangen van wie succesvol procedeert."

Veiligheid staat voorop

Tennet zegt tevreden te zijn dat de rechter het belang van een veilig stroomnet vooropstelt. Maar, zegt de netbeheerder: "Deze uitspraak betekent niet dat Tennet lichtzinnig omgaat het met pauzeren van aansluitingsverzoeken. Dat doen wij alleen wanneer dit noodzakelijk is om de betrouwbaarheid en veiligheid van het elektriciteitsnet te waarborgen."

"Goodman is zich bewust van de uitdagingen waar Nederland voor staat op het gebied van netcongestie en de energietransitie", zegt het bedrijf. "We blijven nauw samenwerken met de netbeheerders om deze knelpunten aan te pakken."

Zodra het kan krijgen Goodman en de andere bedrijven alsnog een aansluiting, laat Tennet weten. Dit kan jaren later zijn dan de bedrijven hadden gepland. Pas in de periode 2033 tot 2035 is het stroomnet in de regio Vijfhuizen voldoende verzwaard. Goodman kan nog in beroep en is "bezig met het bestuderen van het vonnis" .