Erich von Däniken overleden, pseudowetenschapper die overal eeuwenoude aliens zag
vandaag, 13:59
Pseudowetenschapper en bestsellerauteur Erich von Däniken is op 90-jarige leeftijd overleden. Vanaf de jaren zestig verspreidde hij de uit de lucht gegrepen theorie dat in de oertijd buitenaardse wezens de aarde hadden bezocht en het menselijke ras evolutionair een eindje op weg hadden geholpen.
De Zwitser had gewerkt als kok, kelner en hotelier en had totaal geen opleiding in de archeologie toen hij voor het eerst zijn wilde beweringen optikte in het boek Waren de goden kosmonauten? Het werd aan het begin van de space age een internationale bestseller waarvan wereldwijd miljoenen exemplaren werden verkocht.
In talloze mythes wereldwijd zag Von Däniken bewijs voor zijn stellingen. Was het Bijbelverhaal dat de profeet Ezechiël door een mysterieus wiel was weggenomen niet de beschrijving van een vliegende schotel? Was de ark waarmee Mozes tot God kon spreken niet een soort langeafstandszender? De vernietiging van Sodom en Gomorra lijkt toch ook wel heel erg op een atoomexplosie?
"Ik ontdekte dat alle culturen soortgelijke verhalen hebben: machines die met veel vuur uit de hemel komen, goden die rondvliegen", zei hij eens in een interview met de Volkskrant. Von Däniken zag zichzelf als het genie dat voor het eerst al die wereldwijde aanwijzingen met elkaar verbond.
Rotstekening van astronaut
In feite waren alle eeuwenoude religies zo te herleiden tot ontmoetingen met aliens, meende Von Däniken. Zoals de cargocultussen in de Stille Oceaan: "Primitieve volkeren die de ontmoeting met een technisch geavanceerde cultuur proberen vast te leggen. Zoals na WO II eilanders in Polynesië vliegtuigen en commandotorens van hout en riet bouwden, omdat er ooit een westers vliegtuig was geland."
Op de cover van zijn boek verscheen een rotstekening van een man met een hoofdtooi die wat leek op het vizier van een astronautenhelm. Miljoenen lezers krabden zich erover achter hun oren.
Verder 'bewijs' haalde Von Däniken uit de imposante bouwwerken die de aardbewoners uit het stenen tijdperk hadden nagelaten. De piramides, Stonehenge, de standbeelden van Paaseiland: hoe was dit allemaal gebouwd zonder moderne technieken? Daar moest toch wel een buitenaardse hand aan te pas zijn gekomen?
Tunnelvisie
Experts spraken van pseudowetenschappelijke kolder, waarbij Von Däniken door tunnelvisie overal bewijzen voor zijn eigen gelijk zag. Zo wisten experts over Zuid-Amerikaanse kunst te vertellen dat een Maya-sarcofaag helemaal geen ruimtecapsule vertoont, maar de bek van een slangengod. Wie even verder kijkt, ziet ook dat er best manieren zijn om een piramide te bouwen zonder hijskraan.
Von Däniken maalde zelf niet om de kritiek. Hij richtte in 2003 het Mystery Park op om bezoekers te overtuigen. Ook op YouTube bleef hij onvermoeibaar spreken over steentijd-astronauten, mysterieuze bouwwerken op de maan of de geheimen van de Peruaanse Nazca-lijnen ("vliegveld voor aliens").
Hoewel serieuze wetenschappers hem allang links hadden laten liggen, bleven zijn theorieën steeds nieuwe generaties aanspreken. Nog altijd loopt op History Channel het programma Ancient Aliens, waarin theorieën zoals die van Von Däniken uitgebreid een podium krijgen. Al zijn er inmiddels ook genoeg memes die de draak steken met de halfbakken hypothesen en krankzinnige speculaties.