Eerste 48 uur cruciaal voor slachtoffers Zwitserland, herstel gaat lang duren

vandaag, 05:22

Bij de zware cafébrand in Zwitserland zijn 119 mensen gewond geraakt, is gisteren op een persconferentie bekendgemaakt. Een groot deel van hen verkeert in levensgevaar en sommigen zijn tot 60 procent verbrand. Wat betekent dat en hoe kunnen zij herstellen?

De eerste 24 tot 48 uur worden de acute fase genoemd. In die fase moet zuurstof worden toegediend en vocht, elektrolyten en eiwitten. De wonden en organen worden gemonitord en soms wordt er al geopereerd. Tijdens de acute fase worden patiënten soms kunstmatig in coma gebracht.

Zuurstof is een van de facetten van de behandeling waar als eerste op wordt ingezet. "Als het slijmvlies van de luchtpijp zwelt na beschadiging door hete lucht, dan moet daar zo snel mogelijk een buisje in worden geplaatst", legt Paul van Zuijlen uit. Hij is hoofd brandwondencentrum en plastisch chirurg van het RKZ Brandwondencentrum in Beverwijk.

Slachtoffers die giftige gassen hebben ingeademd, moeten ook extra zuurstof krijgen. "Van die zuurstof verhogen we de druk soms, zodat giftige gassen als koolmonoxide in de longen en de bloedbaan daarmee kunnen worden weggespoeld."

Risico op infectie

Veel van de zwaargewonde slachtoffers hebben uitwendige brandwonden. "Hoe groter het verbrande oppervlak, des te meer risico", legt brandwondenarts Keli Jansen van Brandwondencentrum Rotterdam uit. Sommige gewonden zijn voor 60 procent verbrand, dat wil zeggen 60 procent van het totale huidoppervlak. "Je vingers en handpalm zijn samen één procent", zegt Jansen.

Jansen legt uit dat de huid een eerste barrière is tegen alles van buitenaf, zoals bacteriën en virussen. "Bij een brandwond met een groot oppervlakte, is een groot deel van die barrière weg. Infecties kunnen makkelijker binnentreden, je immuunwerking draait op volle toeren en je verliest veel belangrijke stoffen, waaronder vocht. Een lichaam kan daardoor heel ziek worden."

Een derdegraads brandwond herstelt niet uit zichzelf. Het moet met eigen huidweefsel worden afgedekt. Van Zuijlen: "Als iemand voor 60 procent derdegraads verbrand is, betekent dat dat we nog 40 procent huid hebben om af te oogsten, zoals we dat noemen. Middels een huidtransplantatie worden de wonden daarmee bedekt. We hebben allerlei technieken om huid slim op te rekken en effectief te gebruiken."

Alleen wanneer iemand heel ziek is, kan gebruik worden gemaakt van donorweefsel, om een wond tijdelijk af te dekken. Donorhuid kan niet hechten; uiteindelijk moet toch weer de eigen huid worden gebruikt.

Kunstmatig coma

In sommige situaties worden patiënten in een kunstmatige coma gebracht. Jansen: "Dat gebeurt wanneer mensen ongelofelijk veel pijn hebben. Door pijn kunnen mensen in stresssituaties komen en dan moet het lichaam nog harder werken. Dan is het soms beter om iemand in slaap te houden, om de pijn te omzeilen, maar ook zodat vitale parameters als temperatuur, hartslag en bloeddruk onder controle blijven."

Op dit moment liggen ook gewonden van de ramp in Zwitserland in coma, al is niet bekend of dat kunstmatig is.

Herstel van dergelijke grote brandwonden duurt lang. "Gewonden liggen wel maanden in een brandwondencentrum, waarvan de eerste weken op de intensive care. Daarna volgen maanden in een revalidatiecentrum. Eenmaal thuis moet je verder poliklinisch revalideren, zo kom je soms makkelijk aan twee jaar, als het niet langer is", aldus Jansen.

Genezingsproces verschilt

Het genezingsproces van brandwonden is voor veel mensen verschillend. Sommige patiënten ervaren pijn. Anderen omschrijven stekende, brandende of prikkende gevoelens. Sommige patiënten voelen geen pijn, soms omdat brandwonden zo diep zijn dat ook zenuwuiteinden zijn verbrand. Naast pijn krijgen veel gewonden te maken met intense jeuk, zien beide artsen. Patiënten liggen daar vaak wakker van.

Van Zuijlen refereert aan de cafébrand in Volendam, 25 jaar geleden. "De mensen met de minste pijn hadden eigenlijk het meest acuut zorg nodig. Dat was een bizarre situatie, want sommigen stonden hun plek in de ambulance af aan gewonden met oppervlakkige brandwonden, omdat zij veel meer pijn ervoeren."

Nadat wonden genezen, na operaties of huidtransplantaties, blijven littekens over. Bewegen gaat minder makkelijk, omdat de genezen huid en littekens strak om gewrichten zitten. Ook de psychische gevolgen van de brandwonden zijn volgens beide artsen groot. Je moet vaak een trauma verwerken en je moet leren leven met een ander uiterlijk. Soms komt daar schaamte bij kijken.

Jongeren meer kans

Toch is er hoop, ook voor de slachtoffers in Zwitserland, denken Van Zuijlen en Jansen. Veel mensen met grote brandwonden die de eerste acute fase doorkomen, overleven volgens hen, mits er geen infecties optreden. Ook hebben jonge mensen een grotere overlevingskans.

En al duurt het lang, vaak worden mensen met een brandwondenverleden weer zelfstandig, zeggen beide deskundigen. "Met de tijd worden littekens soepeler en er zijn mogelijkheden als huidtherapie en plastische chirurgie", noemt Jansen. "Re-integreren in de maatschappij lukt gelukkig meestal goed", aldus Van Zuijlen.