Volendam herdenkt brand 't Hemeltje van 25 jaar geleden

vandaag, 12:27

Volendam herdenkt vandaag de nieuwjaarsbrand in café 't Hemeltje van 25 jaar geleden.

Na een kerkdienst waarin de dodelijke slachtoffers werden herdacht, is een speciale lindeboom 'onthuld' vlak bij de plek van de brand. Die boom was een idee van veel nabestaanden en staat volgens de gemeente "symbool voor samenzijn, met ruimte voor herinnering en bezinning".

Bij de brand in het volgepakte café op de eerste verdieping van een dijkpand in Volendam kwamen in de allereerste uren van 2001 veertien mensen om het leven en raakten 200 mensen gewond.

Bij het afsteken van sterretjes ontstond een steekvlam die in de uitgedroogde kersttakken terechtkwam. Vrijwel direct vatte alle kerstversiering aan het plafond vlam. Toen de brandende massa naar beneden kwam, ontstond paniek. Maar op één steile trap na was er geen vluchtroute. De nooduitgang bleek geblokkeerd.

Derdegraads verbrand

Een van de zwaargewonden van toen is Mark Lansen. Hij was destijds 17 jaar oud en was samen met zijn zusje en nichtje in café 't Hemeltje. "Het duurde zeker een kwartier voor we naar buiten konden komen. Mijn armen, nek en gezicht waren derdegraads verbrand en bij mijn zusje haar rug. Ze droeg nylon en haar laarzen waren in haar benen geplakt", blikt hij terug bij NH Nieuws.

Net als tientallen andere gewonden, werd Lansen in coma gebracht. Pas tien dagen later ontwaakte hij en hoorde hij hoe groot de ramp was.

Een andere getuige is Linda Koeman. Zij werkte als politieagent in 2001 en moest wanhopige ouders tegenhouden die wilden weten of hun kinderen veilig waren. Ze moest ook bijhouden welke kinderen met ernstige verbrandingen bij wie onder een lauwe douche stonden.

Koud en glad

Ze herinnert zich nu dat het een paar uur na de brand, rond 03.00 uur, begon te ijzelen. "Het was al koud. Zo koud. En toen werd het ook nog eens glad", vertelt ze.

Intussen werd de ene na de andere gewonde overgebracht naar een inderhaast opgezette tent voor een eerste medische check. De bedoeling was dat ze daarvandaan met ambulances verder werden vervoerd naar ziekenhuizen. Maar dat ging lang niet altijd goed. "Er konden veel ambulances niet gaan rijden. Ze konden niet weg", aldus Koeman. "Door die tent en door een paal. Ik weet nog goed dat er een verpleger naar me toe kwam, roepend dat hij moest vertrekken, anders ging er een jongen dood."

Zoals bij elke heftige gebeurtenis volgden na de brand de onderzoeken. Daarin kreeg vooral de gemeente ervan langs. Waarom was er geen toezicht geweest op het aantal (vrije) nooduitgangen? Waarom was de plafondversiering met kersttakken niet geïmpregneerd? Waarom verliep het afvoeren van de vele gewonden zo moeizaam?

Reorganisatie

De nieuwjaarsbrand heeft ook tot een reorganisatie van de brandweer geleid. Niet alleen in Volendam, ook landelijk.

In Volendam is zelfs sprake van een omslag bij de brandweer, zegt Mark Lansen, de zwaargewonde van toen die nu zelf brandweerman is. Het team is kleiner en hechter, zegt hij. "We proberen dingen echt beter te doen. Zeker in de begeleiding naar jongere gasten. We praten veel meer met elkaar. Over alles. Vroeger was er strijd tussen teams binnen een kazerne. Nu werken we samen."

Volgens Lansen pakt dat positief uit De brandweer van Volendam werd afgelopen september uitgeroepen tot het beste brandweerkorps van Nederland.

Bij de kerkdienst en de 'onthulling' van de lindeboom hadden Volendammers vandaag een bloem bij zich. De gemeente heeft die bloemen verzameld in manden en daarna naar de graven van de veertien overleden jongeren gebracht. Ook die bloemen vormen "een krachtig symbool van verbondenheid en respect", aldus de gemeente.